Rozmowa odbyła się w czasie, gdy budowaliśmy potencjał w badaniach partycypacyjnych 41 badaczy z pobliskiego uniwersytetu. Choć pół-piśmienna kobieta z plemienia nie została odpowiednio teoretyzowana, zasadniczo odnosiła się do praktycznych wyzwań w praktyce transdyscyplinarności.
Ten artykuł na temat „Spojrzenie na przyszłość badań transdyscyplinarnych„oddaje podstawowe znaczenie i współczesną potrzebę angażowania się w „naukę tak, jakby ludzie się liczyli”. Uznając znaczenie angażowania różnych systemów wiedzy i opinii publicznej w celu opracowania rozwiązań opartych na wiedzy dla szeregu niegodziwych problemów naszych czasów, podkreśla jednak krytyczność rozwiązań opartych na wiedzy kontekstowej i umiejscowionej. Czyniąc to, w pewnym stopniu pośrednio kwestionuje ograniczenia „uniwersalnej i linearnej” hegemonii „nowoczesnej nauki”.
Z przyjemnością przeczytałem w artykule o znaczeniu metodologii badań partycypacyjnych jako potencjalnie przydatnego podejścia do współkonstruowania wiedzy praktycznej. W literaturze cytowanej w artykule nie ma jednak tomów artykułów i książek, które ukazały się na ten temat w ciągu ostatnich pięciu dekad. Jest to przejaw głębszego zjawiska, polegającego na tym, że badacze przeszkoleni w zakresie „nowoczesnej nauki” nie mają żadnego zrozumienia innych systemów i kultur wytwarzania i rozpowszechniania wiedzy, nawet jeśli są zainteresowani współkonstruowaniem badań bez interesariuszy akademickich. W niedawnym międzynarodowym badaniu pt. „Bridging Knowledge Cultures” (książka Katedry UNESCO ds. Badań Społecznych i Odpowiedzialności Społecznej Szkolnictwa Wyższego, która ma się wkrótce ukazać), stwierdzono, że badacze akademiccy nie uznawali ani nie rozumieli kultur wiedzy społeczności. Dokonując współkonstrukcji założyli, że istnieje uniwersalna kultura wiedzy akademickiej, praktykowana w „nowoczesnej nauce”.
Dlatego też kluczowym zadaniem w promowaniu transdyscyplinarności jest „kształcenie” badaczy posiadających wykształcenie akademickie w zakresie uznawania, doceniania i eksplorowania kultur wiedzy społeczności na wszystkich etapach procesu badawczego. W ciągu ostatnich pięciu lat Katedra UNESCO utworzyła globalne konsorcjum składające się z 26 ośrodków wiedzy na rzecz zmian (K4C) w 15 krajach świata. Każde centrum jest partnerstwem pomiędzy akademicką instytucją badawczą a lokalną organizacją praktyków. Wspólnie ustalają priorytety odpowiednich kontekstowo celów zrównoważonego rozwoju, aby wspólnie konstruować praktyczne rozwiązania oparte na wiedzy z udziałem wielu interesariuszy.
Nasza praktyka i badania nad współkonstruowaniem takiej wiedzy uświadomiły nam, że wykształceni akademiccy badacze muszą wypracować nowy zestaw kompetencji, jeśli metodologia badań partycypacyjnych ma być stosowana w sposób profesjonalny. Najbardziej krytyczna z tych kompetencji to słuchanie… innych perspektyw, różnych sposobów opisywania rzeczywistości i kulturowej/językowej różnorodności znaczeń tego, czym jest wiedza. Co ważniejsze, badacze zainteresowani podjęciem badań transdyscyplinarnych muszą wpajać takie wartości, jak pokora (nie wiem wszystkiego) i współpraca (sam nie dam rady)! Co ciekawe, do podobnych wniosków doszła Trzecia Światowa Konferencja UNESCO w sprawie szkolnictwa wyższego, która odbyła się rok temu w Barcelonie.
Z naszego dwudziestoletniego doświadczenia pracy z młodymi naukowcami wynika, że SĄ oni zainteresowani współtworzeniem praktycznych rozwiązań opartych na wiedzy. Napotykają one jednak ograniczenia instytucjonalne i finansowe, które zostały odpowiednio przeanalizowane w tym artykule. Niedawny rozkwit rankingów światowych i krajowych wzmacnia dominujące struktury i kulturę indywidualizmu, płatne artykuły w czasopismach i szybko powtarzające się uniwersalne „prawdy”. Budowanie partnerstw opartych na zaufaniu z różnymi podmiotami i „wtrącanie się” w różnorodność zainteresowanych stron wymaga cierpliwości, czasu, innowacyjności i elastyczności.
Wreszcie, przyspieszające tendencje w kierunku „prywatyzacji” wiedzy i patentów, wzmocnione przez teorie „gospodarki opartej na wiedzy” w ciągu ostatnich 25 lat, osłabiły poparcie dla „wiedzy dla dobra publicznego” i „wspólnej wiedzy”.
Dlatego ruch w kierunku skutecznej transdyscyplinarności musi obejmować rosnący ruch „demokracji opartej na wiedzy”!
dr Rajesh Tandon
Założyciel-prezes, Badania partycypacyjne w Azji, New Delhi
Współprzewodniczący UNESCO ds. badań społecznościowych i odpowiedzialności społecznej szkolnictwa wyższego